بارندگی های بی سابقه پائیزی و مشکلات جاده های کرائی
تصاویر گویاست از 50 سال پیش تاکنون همچنان مردم چاله پر می کنند و هل می دهند یک زمانی پیکاپ های شورلت و فورد و...حالا هم پژو و سمند و ...
موقعیت کرائی ها در طایفه مشایخ ( شیخ ممو )
این طایفه از شاخه شیوخ ممویی شهرستان کهگیلویه می باشند که در قدیم جز ایل مضمحل شده نوئی بودند و ایل نوئی به دلیل مزاحمت طوایف همجوار خصوصا دشمن زیاری و بویراحمد از هم پاشیده و بین طوایف دشمن زیاری و بویراحمد مضمحل شدند. مردم این طایفه به مناسبت خادمی امامزاده شیخ محمود ( شیخ ممو ) که در تنگ پیرزال سرفاریاب چرام قرار دارد به شیخ ممو تخلص یافتند و اکنون جز ایل بویراحمد سفلی حساب می شوند و در روستاهای زیدون بهبهان . خان احمد و پشتکوه باشت . زیردو رستم . چنگلوا و اطراف دهدشت . چنار بویراحمد . دشمن زیاری فارس . مشایخ کمارج کازرون و ... ساکنند. این شاخه در اواخر حکومت صفویه از منطقه بوا در دهدشت جدا و ابتدا به ناحیه راشک جاوید ممسنی آمدند اما به دلایلی مانند ممانعت و مزاحمت طوایف بومی راشک کوچ مجدد نموده و در منطقه کنونی مشایخ ( ده بوا ) ساکن و نام آن را به نام طایفه و محل سکونت قدیم خود در دهدشت مشایخ یا ده بوا نهادند. همچنین عده ای از مشایخ شیخ ممویی پس از مهاجرت به دشمن زیاری از آنها جدا شده و به ناحیه کمارج در شهرستان کازرون رفته و روستایی به نام مشایخ در کمارج تشکیل دادند.
قبل از ورود شیخ مموها به منطقه ای که اکنون بوا نامیده میشود این منطقه ییلاق چند ایل به نام سلطانی و سپوئی و عمویی و کوهپیره بود که تابستانها به آنجا می آمدتد و زمستانها را به نواحی چنارشاهیجان و شاهپور کازرون می رفتند. مموها در بدو ورود با ممانعت این طوایف روبرو شدند و ناچار به کوچ مجدد شدند ولی فاصله زیادی را طی نکردند و در فاصله کمی از رود بوا در محلی به نام بویری( boyri ) سکنی گزیدند و بعدها با شور ومشورت ایلات مجاور و چند سوار محمدرضاخان کلانتر وقت دشمن زیاری وبا توجه به مهمان نوازی و خوش برخوردی آنها در محل ماندند و سکنی گزیدند. کدخدای شیخ مموها در زمان مهاجرت به دشمن زیاری شیخ تقی و سالار بودند که همراه برادران و عموزاده ها یشان کوچ کرده بودند و به همین دلیل در منطقه مشایخ به آنها بنکو مشی تقی ( مشهدی تقی ) نیز می گویند.
علاوه بر شیوخ ممویی ( مشی تقی ) در منطقه بوا گروه های دیگری نیز به شرح زیر زندگی می کنند:
1- کرائی ها که از ریشه کرائی های منطقه خشت می باشند[1] البته ایل کرایی بسیار گسترده و متفرق هستند و در مناطقی دیگر از جمله بکش ممسنی و طیبی بهبهان و بختیاری و ... ساکنند و تاریخی کهن دارند. 2- سعدی ها که می گویند از محلی به نام کوین واقع در کمهر و کاکان به اینجا کوچ کرده اند. 3- سلمانیها : مبدا مهاجرتشان نامشخص است. 4- سلطانی ها که قبلا درباره آنها توضیح داده شد و انشالله از منابع محلی مطالب بهتری را خواهم نگاشت. 5- سادات که از کهگیلویه آمدند . 6- کچلها که اصالتا مرودشتی هستند . 7- رکن الذین مجتهد ها که گروهی از آنان شیخ . گروهی آخوند و گروهی رئیس لقب دارند و گویا از کهگیلویه مهاجرت کرده اند و با مموها نسبت دارند. 8- خوش نشین که اینها نیز از خشت آمده اند . 9- خانها . 10- اردکانیها
منطقه مشایخ از بزرگترین روستاهای دشمن زیاری است که شامل بیش از پانزده ده بزرگ وکوچک به نامهای آب انار . آبگور . کلکک علیا و سفلی . گردن کله . گود ریزی . گود اسپید . اسکندر بیگی . چشمه سردو . دشت . حمزه بیگی . دره کل . منصور آباد . چناران . تنگ سراب . گود کلکه می باشد .
منبع : وبلاگ تاریخ و جغرافیای دشمن زیاری
بشنو از نی چون حکایت می کند وز جدائی ها شکایت می کند * فریدون کرائی
حسن کسائی هم دفتر نی را بست و رفت
مثل اینکه همین دیروز بود مدرسه نوروز و دره علی خراط ، معلمی داشتیم از اهالی اصفهان آقای ابراهیمی و در محله باغ سوکیاز مسجدسلیمان می نشست با حوضی در وسط حیاط و چند تا ماهی قرمز در آن و تعدادی کبوتر که به آنها عشق می ورزید و فولکس واگنی و دوستانی از هر رده که اغلب روزهای تعطیل در خانه یا تپه های سرسبز اطراف مسجدسلیمان به خوشی می گذراندند . روزی از فروردین بچه های محل گفتند که تاج اصفهانی مهمان آقای ابراهیمی است و همگی رفتیم روی پشت بام آقای ابراهیمی به تصور بچگی اینکه تاج هر لحظه مشغول خواندن است ، رفتیم و صدائی نشنیدیم ساعتی نشستیم و چون خبری نشد باز گشتیم ، فردا خبر رسید که تاج مشغول خواندن است و دوباره به پشت بام رفته و جای کبوتران نشستیم و در پیش ایوان ، تاج آواز سر داده بود و دو نفر که مثل او با لباس راحتی نشسته بودند با نی و تار او را همراهی می کردند که بزرگتری از پشت سرمان گفت : آخی کسائی و شهناز و این اولین و آخرین بار بود که این عزیزان را دیدم ، سالهای کودکی و نوجوانی می گذشت و صدای ساز و آواز این بزرگواران از برنامه گلهای رادیو درس معرفت می آموخت ، چه روزهائی بود روزهای کودکی که با سلام علیکم چهارگاه کسائی و شهناز از خواب بر می خاستیم و با نگاه گرم شهیدی به خواب می رفتیم تا روزی که سواران همه رفتند ، گلها پژمرد و بانگ مرغی برنخاست .
نام کسائی چنان با نی عجین شده بود که گویا کس دیگری نی نمی نوازد و حتی بعضی ها ساز نی را نی کسائی می خواندند . کسائی شاگرد نوائی و او شاگرد نایب اسدالله بود که در وصف خودش گفته بود : من نی را از آغل گوسفندان به در بار پادشاهان بردم و بجاست که بگوئیم کسائی نی را از مجالس به ارکستر برد و از طریق رادیو به مردم ایران شناساند . تمام کسانی که بعد ها در ایران نی نواختند ، متأثر از کسائی و با واسطه یا بی واسطه شاگرد کسائی هستند . کسائی رفت و میراث نی را برای مردم ایران بجا نهاد چرا که هم زبان مردم بود و ناله نی اش به دل مردم می نشست و ای کاش همین یک درس را از دم گرم او می گرفتیم که
هرکه او از همزبانی شد جدا بی صدا شد گر چه دارد صد نوا
خاتمه پروژه مسیر گشائی شه ولی به قلعه مدرسه کرائی
با اتمام مسیر گشائی از روستای شه ولی تا قلعه مدرسه کرائی ، ۳۰۰ میلیون تومان دیگر اعتبار برای انجام شن ریزی و پل سازی این مسیر تخصیص یافت . با انجام این پروژه ضمن خروج قلعه مدرسه کرائی از بن بست ، دسترسی روستاهای کرائی علیا و کرائی سفلی از طریق شه ولی به مسجدسلیمان نیز میسر خواهد شد .
سیزده بدر کرائی ها و جشن آب * فریدون کرائی
در گاه شماری ایرانی هریک از روز های ماه نام خاصی دارد ، نام روز سیزدهم تیر روز است . این روز در ماه چهارم که مصادف شدن نام روز و ماه است تیرگان نام دارد و ایرانیان آنرا جشن می گرفتند . تیر روز را روز ایزد باران می دانستند ایزد باران تیشتریه ، تیشتر و یا تشتر نام دارد . اما اولین تیر روز سال ، سیزدهم فروردین است و در این روز مردم به صحرا و دمن و کنار جویبارها میروند و روز خود را در دامان طبیعت می گذرانند . در معنای واژه مرکب سیزده به در آنچه که کمتر به آن توجه کرده اند واژه در است که به غلط بین عوام به در کردن معنا می شود مانند توپ در کردن که منظور شان در کردن نحسی سیزده است ( که اساسا" عدد سیزده هیچ نحوستی ندارد ) . اما مردم لر زبان و جنوب ایران می دانند که در معنای خارج از خانه را می دهد کما اینکه هنوز در بین بختیاریان و مردم شوشتر و دزفول به همین معنا استعمال می شود . در متون قدیمی کمتر ذکری از سیزده به در شده و یک گردش معمولی مردم بوده واهمیت نوروز یا مهرگان را نداشته ، اما طی یکی دو قرن اخیر بیشتر از آن یاد شده و خصوصا" طی پنجاه شصت سال گذشته جایگاهی خاص نزد مردم یافته و با توجه به دسترسی روز افزون مردم به وسائل نقلیه و نیز سمپاتی آئین های ایرانی ، بجا آوردن آن سال به سال برای ایرانیان مهم تر شده و در هر کجای عالم که باشند برای این روز برنامه ریزی می نمایند .
از این مقدمه که بگذریم حضرات کرائی سفلی اخیرا" از حوضچه سد آبخیزداری کلابلاغی مبادرت به نصب ایستگاه پمپاژ و تأمین آب روستا نموده اند و به مناسبت این امر تصمیم به برگزاری جشنی در کنار حوضچه سد گرفتند . این ایده در مشورت با برادران کرائی علیا و قلعه مدرسه مورد استقبال واقع و قرار شد روز سیزده فروردین خانواده های کرائی اهالی هر سه روستا در محل مذکور جشنی به پا داشته و آیین سیزده بدر خود را بجا آورند . جشنی بسیار ساده همراه با موسیقی دوست داشتنی و پر طرفدار توشمال و دید و بازدید و گپ و گفت فامیل های مهمان از تهران و اصفهان و شاهین شهر و کرج و اهواز و مسجدسلیمان و ....
استقبالی که از این جشن بی تکلف بدون صرافت تصادف آن با تیر روز و روز ایزد باران و آب به عمل آمد ، موجب دلگرمی بانیان شد تا در سال آینده با برنامه ریزی بهتر آنرا اجرا نمایند .
سومین همایش کرائی ها * فریدون کرائی
بعد از گردهمائی باز آشنائی سال 89 و همایش فروردین 90 ، سومین همایش کرائی ها نیزامسال 4 فروردین در رامهرمز برگزار شد .
ایل کرائی که یک بار در سال 1004 قمری به فرمان الله وردی خان سردار معروف شاه عباس و بار دیگر در 1135 قمری و اواخر دوره صفوی به حکم طهماسبقلی خان ( نادر شاه بعدی ) مشمول کوچ اجباری شده و از بلاد شاپور در استان کهگیلویه فعلی به اطراف پراکنده گردیده اند ، ساختار اولیه ایلی شان متلاشی و امروزه به صورت طوایفی مستقل در بین ایل های لر طیبی ، بختیاری ، بهمئی، ممسنی و ایل قشقائی ونیز استان های لر نشین جنوبی سکونت دارند . مجموعه این مردم تا این اواخر ارتباط تنگاتنگ چندانی با یکدیگر نداشته و هر گروه به صورت مستقل در بین ایل های برشمرده روزگار می گذرانیدند و ارتباط ایشان با یکدیگر برحسب مورد صورت می پذرفت ، طی چند دهه اخیر به لطف انقلاب در صنعت مخابرات و ارتباطات ، علاقمندی جوانان به پیوستگی افزایش یافته و به هدایت ریش سفیدان اقدام به برگزاری همایش های سالانه ای می نمایند که در این همایش ها نمایندگانی از این مردم گرد هم جمع شده و به گفتگو می پردازند .
در این همایش سوم که به همت کرائی های رامهرمز برگزار گردید ، شرکت کنندگانی از کرائی های طیبی ؛ چهارلنگ بختیاری ، بهمئی ، ممسنی ، کهرازهی و...و نیز شهر های جنوبی کشور گرد آمده بودند.
این همایش پس از مقدمات با سخنان آقای نورمحمد مجیدی کرائی مورخ لر آغاز شد ، در ادامه خانم دکتر منصوری کرائی استاد زبان و ادبیات فارسی ، حفیظ الله ممبینی ، مولوی عبید الله کهرازهی اشعار خود را خوانده و چند سخن ران به ایراد سخنرانی پرداختند ، همچنین باقر عیوضی با نی حبیب روستا به اجرای اشعار حماسی لری و شاهنامه خوانی پرداخته و سپس علی منصوری با ویلن به همراهی تنبک پژمان منصوری با اجرای قطعه ای در شور ، شوری در مجلس انداختند ، در خلال برنامه نیز پیام تلفنی و زنده آقای محسن رضائی دبیر مجمع تشخیص مصلحت نظام پخش گردید . همایش پس از صرف نهار و سخنان چند سخنران دیگر از جمله آقای محمدکریم چوبینه از کرائی های ممسنی خاتمه یافت .
از نکات قابل توجه اینکه متأسفانه روحیه مذموم و شایع تملق در این برنامه نیز جایگاه خود را داشت و با ورود هر مسئول محلی که معمولا" در استفاده از این فرصت ها بسیار ورزیده اند نظم جلسه بهم ریخته و معدودی از حضار که آنها هم صیاد خاص این لحظه هایند ، جهت عرض تبریک سال نو و اظهار ارادت ، بی توجه به نظم جلسه و احترام حضور هزاران شرکت کننده دیگر به سوی مسئول تازه وارد هجوم می آوردند . مجری جلسه نیز با تکرار پی در پی تشکر از حضور فلان و بهمان شخصیت علی رغم دعوت به نظم ، با خبردار کردن حضار از ورود شخصیت تازه وارد به بی نظمی جلسه می افزود. ای کاش در می یافتیم که روز تعطیل نوروز زمان پرداختن به امور سیاسی و اداری نیست و بگذاریم این مسئولین هم مثل مردم عادی دمی از تعطیل و استراحت خود بهره ببرند و تفریح و گردش نورزیشان را به جلسه اداری تبدیل نسازیم ، از دیگر نکات قابل بحث ارائه سرویس نهار به مدعوین است که با توجه به حضور چند هزار نفری این کار نیز خالی از اشکال نیست و بانیان امر با تغییر زمان اجرای همایش می توانستند از این خدمات پرهزینه و دست و پا گیر اجتناب نمایند.
تمایز این گردهمائی با همایش های قبلی عبارت بود از کوتاه تر شدن زمان سخنرانی های بی مورد و کاهش گزافه گوئی ها که عادت معمول این نوع برنامه هاست و نیز گرایش بیشتر به تلطیف فضا و اجرای برنامه های شعر خوانی و موسیقی .
اقدام سازمان میراث فرهنگی رامهرمز که با ایجاد غرفه ای کوچک به معرفی آثار گذشتگان پرداخته و با برپا کردن بهون ( سیاه چادر ) و همکاری دو خانم لری پوش که شیوه پختن نان تیری لری را به نمایش گذاشته بودند قابل قدردانی است . در ضلعی دیگر نیز بعضی آثار نورمحمد مجیدی کرائی عرضه می گردید .
به امید برپائی هرچه پر بار تر این همایش در سالهای آینده .
جاده میانبر اهواز مسجدسلیمان و موقعیت کرائی
با شروع عملیات اجرائی جاده 4 بانده میانبر اهواز مسجدسلیمان ، مکررا" از ما سئوال می شود که مسیر این جاده چگونه و روستاهای منطقه کرائی در چه موقعیتی قرار می گیرند .
ضمن تحقیق از منابع موثق به اطلاع می رساند : این میانبر از سه راهی نفت سفید از جاده فعلی اهواز مسجدسلیمان جدا شده و پس از عبور از دشت شرق آبگنجی با تونلی از کوه شه عبور کرده سپس از ضلع غربی روستای رهدار پس از عبور از شور له بهری از جلوی کارخانه ماسه شوئی سلیمانی گذشته به سوی گچ لهبهری رفته و پس از آن دو شاخه شده ، شاخه اصلی به سوی مسجدسلیمان رفته از زمان آباد باورساد وارد ضلع جنوبی میدان دانشگاه آزاد می شود . شاخه دیگر از برآفتاب گچ در امتداد خط لوله سابق نفت به تمبی می رسد .
بر این اساس فاصله اهواز تا روستاهای منطقه به شرح زیر است .
|
مسیر |
جاده فعلی |
جاده میانبر جدید |
اختلاف |
|
اهواز - رهدار |
115 کیلومتر |
80 کیلومتر |
35 کیلومتر |
|
اهواز – کرائی سفلی |
125 کیلومتر |
90 کیلومتر |
35 کیلومتر |
|
اهواز – کرائی علیا |
131 کیلومتر |
96 کیلومتر |
35 کیلومتر |
|
اهواز قلعه مدرسه کرائی |
143 کیلومتر |
108 کیلومتر |
35 کیلومتر |
فاز دوم آسفالت رهدار به کرائی از انتهای آسفالت قبلی تا دره او گرمه آغاز و ماشین آلات راه سازی مشغول کارند . برای ادامه آن نیز مبلغ ۸۰۰ میلیون تومان دیگر تأمین اعتبار که بلافاصله به اجرا در خواهد آمد .